چهارشنبه, ۵ آذر , ۱۳۹۹ 10 ربيع ثاني 1442 تعداد کل نوشته ها : 273 تعداد نوشته های امروز : 3 تعداد اعضا : 9×
  • آمار سایت

  • موقعیت حجامت در تاریخ جهان و اسلام
    ۲۱ آبان ۱۳۹۹ - ۲:۰۹
    بازدید 22
    0
    حجامت در تاریخ به استناد حدیثی از رسول اکرم (ص) که در نهج الفصاحه نقل گردیده است حجامت از سنتهای پیامبران شمرده شده است.
    ارسال توسط : نویسنده : عباس نوازی منبع : حجامت صفحه 47 تا 51

    موقعیت حجامت در تاریخ جهان و اسلام

    تاریخچه حجامت

    در بررسی انجام شده گروه علمی سایت طب الابدان؛ در مورد سابقه تاریخی حجامت به عنوان یک روش درمانی با توجه به منابع و مآخذ موجود می توان گفت دو نظریه وجود دارد.

    نظریه اول:

    بنابراین حدیث و با توجه به اینکه بر اساس اعتقادات اسلامی یک صد و بیست و چهار هزار پیامبر از سوی خداوند تبارک و تعالی برای هدایت بشر فرستاده شده اند که اولین آنها حضرت آدم (ع) است، حجامتنر

    یک روش درمان دینی است و عمر آن معادل عمر رسالت انسان است.
    در تاریخ علم، حضرت ادریس (ع) را پدر علم معرفی می نماید. وی نوه حضرت آدم (ع) است و همان کسی است که یهودیان او را اخنوع می نامند. و فارسی زبانان او را به نام هوشنگ میشناسند.حجامت در تاریخ

    ادریس به اعتقاد مسلمانان پیامبر و از شدت تدریس و تعلم ادریس نامیده شده است. وی بر اساس اطلاعات نجومی طوفان نوح را پیش بینی کرده است، و به منظور جلوگیری از نابودی علوم و اطلاعات مفید برای بشر اهرام ثلاثه مصر را بنا می کند و مجموعه علوم زمان را روی سنگ های دیواره اهرام حک می کند.
    یکی از علومی که برای سلامتی بشر مفید بوده است، علم حجامت بوده و ادریس طرح ابزار حجامت را بر سردر اهرام نقش می کند. این نقش هم اکنون نیز قابل مشاهده است و نشان دهنده قدمت این سنت و انتساب آن به پیامبران است و به همین ترتیب پیروان ادیان الهی از آن استفاده می کرده اند و دانشمندان علم طب به تبعیت از پیامبران آن را در زمره روشهای درمانی در آورده و به شیوه های گوناگون حجامت را تجویز می کرده اند.
    و به دلیل فراگیری وسعت کار پیامبران مرسل و انبیاء (ع) و هم چنین عمق تاریخی کار آنان این سنت بهداشتی درمانی در سراسر جهان جاری بوده است، و

    آثار مشخص تاریخی حجامت را در اروپا، آسیا و آفریقا و هند به خوبی مشاهده می کنیم، به نحوی که در برخی کشورهای اروپای شرقی به صورت سنتی اجرا می گردد.
    در ایالات شوروی سابق رایج است و مردم خود را به وسیله آن مداوا می کنند. در چین که از تمامی امکانات و اطلاعات فرهنگ سنتی خود بهره مندند از حجامت نیز استفاده می کنند. . .

    در هند و پاکستان به صورت سنتی اجرا می گردد و در کشورهای آفریقا نیز مورد استفاده قرار می گیرد. در کتاب آیورودا که حاصل تفکرات و تجربیات ریشها (عارفان و حقیقت بینان) هند است و زمینه ای پنج هزار ساله دارد پیرامون حجامت بحث کرده و نکاتی اساسی از تأثیر آن را متذکر شده است.
    ساشرتا یکی از دانشمندان بزرگ طب هندی، و جراح برجسته ای است که تمامی پیشرفتهای کنونی جراحی را پیش بینی کرده است و آیین جراحی پلاستیک وی بعدها به عنوان پایه جراحی پلاستیک مدرن مورد استفاده قرار گرفته دو هزار سال قبل پیرامون حجامت مطالعاتی کرده و یک درمان حجامت ویژه برای معالجه امراض خونی از خود باقی گذارده است.

    تاریخچه حجامت در تاریخ جهان

    قدیمی ترین سند معتبر موجود راجع به حجامت، مربوط به ۳۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح است که در مقدونیه عمل حجامت انجام می گرفته است. بعدها از مقدونیه به یونان باستان رخنه می کند و در آن زمان شاخص پزشک بودن، حجامت کردن و داشتن ابزار حجامت از جمله شاخ حیوانی و یک تیغ بوده است.
    حدودا ۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح سقراط نحوه کاربرد عمل حجامت را به رشته تحریر در آورد.
    در اوراق پاپیروس که از عصر باستان به دست آمده حدود ۲۲۰۰ سال قبل از میلاد مسیح حجامت امری رایج بوده است.
    در رم باستان و بعدا در نزد ژرمن ها تا پیدایش رنسانس در اروپا امر حجامت عملی متداول و کارساز بوده است. در نوشته های پزشکان معروف جهان از جمله CELSUS سی سال قبل از میلاد و جالینوس ۱۲۰ سال بعد از میلاد مطالب متنوعی درباره حجامت در آثار خود نوشته اند که همه آن اطلاعات PARACELSUS (1493-1541) تکرار شده و حاصل آن همه نوشته ها در جملات زیر خلاصه می شود:
    در جایی که طبیعت دردی را حادث می کند در آنجا مواد مضری انباشته میگردند چنانچه طبیب قادر به خنثی کردن این مواد مضر نباشد، وظیفه دارد به
    کمک جراحی آن نقطه را باز کند و به کمک بیمار بشتابد.»
    از این جملات نتیجه می گیریم که در واقع حجامت مؤثرترین روش معالجه است.

    و قرن ۱۶ میلادی در تمام کشورهای اروپایی حجامت امری متداول بوده است. پزشکان معروفی در این قرن از جمله VIDIUS ،FALLOPIO ،DALLACRO هر کدام ابزار خاصی برای حجامت ابداع کرده بودند. معروف ترین پزشکان قرن نوزدهم آلمان به نام کریستف کلمب ویلی بالد هوفلند امر حجامت را درمانی معجزه آسا برای بیماری های چشم، ریه، قلب و عروق و بیماریهای درد پشت معرفی می کند.
    از اوایل قرن بیستم بدین طرف عمل حجامت عمدتا از سوی مراکز درمان طبیعی در آلمان انجام می گیرد و بعضی از پزشکان طب جدید هم به این امر مبادرت می ورزند.
    سرشناس ترین چهره علمی و پزشکی اتریش که در سال ۱۸۸۳ متولد شده به نام برنهارد آشزدر وین که پایه گذار جراحی مغز می باشد، اولین کسی بود که فرضیه جراحی مغز را طرح کرد و فیزیولوژی مغز را به رشته تحریر در آورد و ۳۰ سال بعد از او B . HOAUSSAG که جایزه نوبل گرفت همواره از طرفداران امر حجامت و طبیعی درمانی بودند.
    بنابراین شواهد تاریخی حجامت در جهان سابقه ای دیرینه دارد و این سابقه به پنج هزار سال قبل می رسد. روایات و منابع اسلامی نیز نشان میدهد که جامعه عرب قبل از اسلام با حجامت آشنا بوده است و دین اسلام این روش درمان را که به تعبیر رسول اکرم (ص) از سنت های انبیاء است تأیید و امضا کرده است. تاکید فراوان پیامبر اسلام (ص) به انجام این سنت به ویژه واقعه شب معراج موجب شده که جامعه اسلامی این روش درمان را مورد توجه خاص قرار دهد و در سراسر جامعه مرسوم گردد.
    و ائمه (ع) نیز سعی نمودند تا مردم را با ویژگیهای درمانی آن آشنا سازند و قانونمندی های آن را برای مردم مطرح نمایند.

    ابوعلی سینا در کتاب قانون در طب که هزار سال قبل نوشته حجامت را به عنوان یک رکن درمان به حساب آورده و ضمن اینکه بر اساس طبایع چهارگانه غلبه خون را یکی از علل اساسی بیماری ها می شمرد، حجامت را برای آن تجویز می کند. وی حجامت را برای صفرا و سودا نیز مفید دانسته و تقریبا برای درمان تمامی بیماریها حجامت، بادکش و رگ زدن را تجویز می کند.
    با توجه به این که بوعلی سینا اطلاعات طبی خود را از حکمای یونانی گرفته است و با هوش سرشار و اندیشه فلسفی خویش آن را کامل کرده و تجربیات و ابتکارات خود را نیز به آن افزوده و بدان یک نظام ویژه ای بخشیده است، می توان گفت بوعلی سینا به عنوان یک حکیم و دانشمند اسلامی این روش را از طب یونانی و طب اسلامی گرفته و به شکلی کاربردی به طور وسیعی در طب و درمان به روشهای گوناگون مورد استفاده قرار داده است. نظریه دوم:
    نظر دیگری نیز وجود دارد که معتقد است حجامت در طول تاریخ توسط حکماء ابداع گردیده و جایگزین فصد گشته است.
    جرجانی در کتاب ذخیره خوارزمشاهی که از کتب ارزشمند طبی است می گوید: پیشینگان چون دانستند که بعضی مردمان اندر هر فصلی از فصل های سال و اندر هر سالی از سالهای عمر و اندر هر شهری از شهرها حاجت باشد بیرون کردن فضله خون از تن و دانستند که اندر همه فصل های سال و اندر همه سالهای عمر و اندر همه شهرها فصد نشاید کردن تدبیر حجامت کردند، تا به وقت خویش به عوض فصد به کار آید و بدین سبب حجامت را فضیلتی است و بیرون از این پنج فضیلت دیگر است.»
    صاحب ذخیره در جای دیگر وقتی که میخواهد قواعد تجویز حجامت را بیان نماید به نقل از ابن ماسویه از جالینوس پیرامون قواعد و زمان های مناسب برای انجام حجامت مطالبی نقل می کند.
    این مطلب نشانگر این معنی است که در زمان جالینوس نیز حجامت به طور کامل متداول بوده است و پیشینیانی که به ادعای ذخیره به جای فصد تدبیر حجامت کرده اند قبل از جالینوس می زیسته اند. در کتاب بحارالانوار نیز بحثی تحت عنوان جایگزینی حجامت به جای فصد وجود دارد و تمامی رگهایی که به جای فصد آنها باید از نقاط خاصی حجامت کرد را نام برده است.

    لکن این مباحث عمدتأ نقل مؤلف کتاب ارزشمند بحارالانوار است و کمتر سند حدیثی درباره آن به چشم می خورد و منبع اطلاعات وی عمدتأ کتب طبی است.
    اما احادیث در مورد فصد به صورت جداگانه صحبت کرده و قواعد ویژه ای را برای آن مورد توجه قرار داده اند و ما اشاره ای در مورد جایگزینی حجامت برای فصد در احادیث مشاهده نکرده ایم بلکه هر کدام از این دو روش را در جایگاه خود کارساز میدانند.
    ولی هر گاه فصد به عنوان روشی که موجب کاهش خون گردد، مورد استفاده واقع شود، آن را نفی کرده و حجامت را بر فصد کردن ترجیح داده اند.
    به هر حال بر اساس نظریه دوم نیز سابقه تاریخی حجامت به پیش از اسلام برمی گردد و سابقه ای چند هزار ساله دارد.

    سابقه حجامت در ایران

    در کشور ایران نیز حجامت سابقه ای دیرینه دارد. دلایل فراوانی وجود دارد که قبل از اسلام در ایران حجامت وجود داشته است. بهرام گور اولین کسی است که حجامت را در ایران رواج داد. وی که به بیماری خاصی دچار شده بود، توسط حجامت از بیماری نجات یافت، و از اینجهت دستور داد تا حجامت در کشور رایج گردد. به نحوی که در زمان خلافت عباسی در جامعه ایران رایج بوده و هارون الرشید به توصیه یکی از حجامهای ایرانی حجامت کرده و از مرگ نجات یافته است.
    و در هزار سال قبل بوعلی سینا حجامت را به عنوان یک رکن درمانی مطرح کرده و استفاده های گوناگونی از آن می کند و روش طرح او از حجامت نشانگر این است که سنت و روش درمانی بی سابقه ای نبوده است.

    همچنین سایر دانشمندان طب در ایران مانند جرجانی، حکیم محمدبن زکریای رازی و دیگران همه از حجامت بهره گرفته اند، و از آن پس نیز حجامت در فرهنگ ایران جایگاه ویژهای داشته است. و به عنوان یک سنت مؤکد جزء اعتقادات مردم بوده است.
    و بزرگسالان در حمام حجامت مینموده اند، و در بهاران کودکان خود را ملزم به انجام حجامت می کرده اند.

    ثبت دیدگاه

    • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
    • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.